Dankbaar in verbondenheid

Dankbaar leven in verbondenheid

Met ontzetting zag ik hoe Trump de Oekraïense president Zelensky toesnauwde niet dankbaar genoeg te zijn voor de Amerikaanse steun. Maar dankbaarheid krijgt in zo'n geval een bittere bijsmaak en doet denken aan het woord 'genade' bij een gevecht op het schoolplein. Ook daar is geen sprake van een 'genadig' perspectief, maar van een bevel: 'geef je over of anders.

In de westerse wereld is ook eerder sprake van ontevredenheid dan van dankbaarheid. De verzorgingsstaat is in gevaar en we wentelen onze angst af of op vluchtelingen en mensen uit andere landen. Die worden getroffen door minder (ontwikkelings)hulp en bijstand of door meer importheffingen. Zo willen we onze eigen welvaart beschermen.

Maar wat in al deze ontwikkelingen ontbreekt is het besef dat we het over het algemeen bijzonder goed hebben en dat er zoveel is om dankbaar voor te zijn. Dat we in een democratie leven, een beroep kunnen doen op allerlei (medische) zorg en voorzieningen en vrijheid van godsdienst en meningsuiting hebben. En dieper, dat het leven ons vaak zoveel moois en goeds offreert: de ontluikende natuur in het voorjaar, liefde en zorg van mensen om ons heen, gezondheid, muziek, kleuren, eten en drinken.

Recent las ik een interview met de van oorsprong Iraanse Niloofar Azimian, die sinds zes jaar in Nederland woont met haar vriend. Zij runt een soort buurthuis in Arnhem, waar vluchtelingen, maar ook mensen uit de buurt komen voor een kopje koffie of een workshop. Zo probeert ze mensen van verschillende culturen en achtergronden met elkaar te verbinden en te werken aan 'een gemeenschap die de samenleving en vrede dient'. Een mooi initiatief, waar we als christenen en kerken van kunnen leren.

Maar ik werd geraakt door wat zij opmerkt over de Nederlandse samenleving: 'De mensen die hier wonen hebben over het algemeen een comfortabel leven, maar ze genieten niet.' Zij vermoedt dat dit te maken heeft met regels en het niet vrij durven denken. Maar zou het ook te maken kunnen hebben met ons individualisme? We hebben ons losgemaakt van alle knellende banden (o.a. van geloof en kerk), maar staan dan ook alleen in een beangstigende wereld, zonder steun van een bezield verband.

Gevraagd naar waar het in geloof om gaat richt Jezus ons op de verbondenheid met God en de naaste (Lucas 10:27). Wie die liefdevolle band in lichaam en ziel voelt, die durft zich met een ander te verbinden. Daarom vertelt Jezus vervolgens dat verhaal van de barmhartige Samaritaan, die zich ontfermt over die gewonde man langs de weg. Wat kun je dankbaar zijn als je zulke mensen ontmoet in je leven en in die ontmoeting een glimp ziet van Gods gelaat en genade (Num. 6:25).

Ds. Menno Valk